Pildoriñas por Vilarrube

Andaba o mes de xuño ensinando os seus  últimos días da terceira semá cando dei en caer por Vilarrube pra testemuñar as desfeitas do porco bravo na parte do areal que linda co esteiro do Río das Mestas. Unha tristura. Igoalmente de esbandallado, fozado e revirado ca o marouzón que dá pra parte do esteiro do Río das Ferrerías. Unha grande tristura. Non aportarei documentos gráficos. Deixemos pasar o vrao sen maiores depresiós ca as que provoca a mentira revirada do Presidente  do Desgoberno.

Abondará con sabermos que en Vilarrube non quedan xa orquídeas: nen O. sphegodes, nen O. apífera, nen Serapias parviflora (había uha colonia moi cuca) nen os poucos, pro lanzais e fermosos pés de D. elata que se erguían pola parte das campeiras. Con todas acabou o porco. E a política de manexo do Tecor. E o mirar pra outro lado do colectivo ecoloxista. E o nulo interese social polos problemas medioambientais. Entre todos las mataron y el puerco solo se las comió.

Menos mal que na praia a inesperada presenza neses días dun pequeno grupo de pildoriñas: dúas Calidris alpina en traxe nupcial, unha noviña, penso eu, de Charadrius hiaticula, e un acomodado macho de Charadrius alexandrinus, aledaron as horas deses fermosos días de xuño nos que o sol, se quere, aparece; o nubeiro, se quere, non molla, e os perrumanos, misterio insondable, non quixeron  aparecer.

Só Vilarrube, as pildoriñas e unha lixeira brisa. Mundo Feliz, se non  faltaras ti.

Sen outras palabras ca as xustas pra agradecervos a vosa presenza nesoutro lado do mundo,  e  coa espranza de que estas fermosas e miúdas xentes da marea  vos fixeran máis levadeiro o acedo e desacougante son da tesoira insaciable  do Desgoberno, imos ir por hoxe deixando xear, acomodándonos na sabia reflexión  que asegura que non hai males, nen imbéciles, que cen anos duren.

Menos mal. Malo será.

A mandare.

Nota marxinal: era tamén esta unha entrada programada. que debería de deixarse ver o xoves a tardiña. A mesma ausencia de competencia dixital  que xa se confesou en ocasiós pasadas condéname a publicala manualmete. Eche o que hai.

Saibase, ao paso, que  os videomínimos non se deixaron de armar. Por razós que non acado, blogger, dende hai un tempo, dame sinais de erro e non me arrima as peliculiñas. Ben que o sinto, pois sigo facendo nelas e teño facturada unha pra cada entrada. Mágoa. Seguiremos teimando.

En obriga, por tanto.

¡¡¡ MOI BEN ADENA, MOI BEN !!!

Eurynebria complanata: as últimas boqueadas.(II)

Déronme os Reis na mañá de Vilarrube. Fora alá para remirar o ciño que hai xa tempo mudou o moi concurrido e cada día máis atafegado Lago de Lanzós polos recunchos máis amplos e abrigosos do esteiro do Río das Mestas, pero non perdín a ocasión de repasar a liña da marea para ver se tiña a sorte de dar con algún carabello. Déronme os Reis na mañá de Vilarrube: ¡ 11 carabellos, 11 ! A cifra máis alta que nunca contara.

Unha cantidade moi estimable e un raio de espranza. Vilarrube amósase así, unha outra vez, coma un espacio natural de valor extraordinario. Que hai que recoñecer. Que hai que coñecer. Que hai que respetar.

Déixovos cos retratos deses once exemplares. Ao mellor divirtídesvos pescudando se algún deles ten o mesmo "código de barras" que algún dos outros editados na entrada anterior. Entretido niso ando eu.

Velaí van eles.

Casualmente nesta última imaxe un Talitrus saltator, arriba un pouco á esquerda, acompaña a Eurynebria complanata. Ambos repousaban debaixo da mesma madeira.

E así queda a cousa por hoxe.

Con once espranzas máis ca ontes.

Saúde e sorte.

Nota marxinal: Para encartar adecuadamente esta entrada compre entendela coma un epílogo da inmediatamente anterior, de data 27 de decembro, Eurynebria complanata (I). Digoio para os que chegueran a esta sen saber da outra. Excusádeme. Obrigado.

Despós de data: Pablo Carballo, da sección de entomoloxía do grupo naturalista Hábitat, citado no artigo, ven de observar nun amable e conocedor comentario, que as fotos 2ª e 4ª son do mesmo exemplar. Certamente ten razon e, pedindovos escusas e agradecendo a Pablo, encarecidamente, o interés con que mirou as fotos e a precisión da súa corrección, deixo o artigo, tal cual se editou, para que conste o erro, que ao mellor divirte, e entendendo amáis que con esta aclaración ao pé non hai lugar á confusión.

Eurynebria complanata: as últimas boqueadas. (I)

Lamentablemente non se me lembra o nome daquel premiado co Nobel, que sendo inquerido sobre do que el, cos seus profundos estudos, nos podería dicir sobre a natureza da Divinidade, respondeu que o único que podía afirmar era que Deus tiña unha desconcertante afección polos coleópteros.

Nefeuto, a orde das coleópteras, os escaravellos de toda a vida, é a máis diversa de todas as ordes de seres vivos pluricelulares: aproximadamente 360.000 especies diferentes. Árdelle o eixo. Abellas, avésporas e formigas, as himenópteras, con 200.000 levarían a presea de plata na orde das preferencia divinas; e as lepidópteras, as bolboretas de cada hora, con 160.000 especies ocuparían o terceiro posto nas afeccións creativas da Criadora: para un total de seres vivos coñecidos da orde de 1,5 millós. Suponse que o número verdadeiro podería estar arredor dos 7-10 millós de especies diferentes. A grande maioría extinguiranse sen sabermos nunca delas.

Na hora esta aborbollante diversidade de vidas está a declinar. Moitas destas criaturas están arestora en serio perigo de pervivencia. Cada día máis exténdese a certeza de estarmos a vivir, aceleradamente, unha desaparición masiva e brutal de especies, unha hecatombe natural superior a calquera outra das Eras Xeolóxicas anteriores, mesmo a do impacto do meteorito do Iucatán que disque acabou cos dinosauros. E todo nun alustre: o da Historia dos humanos sobre a Terra. Chámanlle a Sexta Extinción Masiva de especies. Moi mal chamado: sería máis preciso o Primeiro Exterminio Masivo. Pois é a primeira aniquilación de moitedumes de especies causada, non por un cataclismo natural, senon pola acción directa e reflexiva, aloucada, chulesca, destemida e soberbia dunha outra: alcumada a si mesma de sapiens, para maior burla da sabiburía. E estámolo vivindo, causando, co corpo presente e a alma ausente.

Uns poucos exemplos de exterminio de grandes animais, no decurso dos derradeiros 10.000 anos da historia dos humanos, abondaría para dar, aínda á intelixencia máis inapetente, unha idea cabal do que estamos a vivir: o mamute, o oso e o león das covas, o rinoceronte laúdo, o pequeno hipópotamo de Creta, os elefantes ananos de Chipre, Malta e Sicilia, o ciño xigante de Malta, a capibara enorme de Sudámerica, os grandes leóns de Norteamérica, os castores xigantes americanos, o bisonte europeo, o tarpán, o lobo marsupial de Tasmania, o otario de Xapón, a vaca mariña de Steller, o dodo das Illas Índicas, a alca xigante do Atlántico Norte, a cotorra de Carolina ou as encebras da Península Ibérica son tan só unha pequena mostra da hecatombe que a especie Homo sapiens está executando. (Os patéticos desesperos por reproducir e enseñar en choídos de zoolóxico a especies técnicamente extintas, tal o panda xigante da China, feito símbolo da esperanza conservacionista, non fan senón aumentar a expresión dramática da traxedia biocida que estamos a consumar).

Traxedia biocida que según os datos da UICN (Unión Internacional para a Conservacion da Natureza) afectaría a un de cada catro mamíferos, a unha de cada oito aves, a un de cada tres anfibios, e por primeira vez, triste orixinalidade, a un elevadísimo número de especies vexetais: a 70 de cada 100 das plantas. Nin máis nin menos. Non posúo datos do cálculo para artrópodos, pero é de supoñer que anden máis ou menos en forquiñas similares.

Un caso rechamante e nos últimos anos de fonda preocupación no mundo entomolóxico é o da Eurynebria complanata, o carabello das mareas, o orixinal e lindo caraboide que anda entre parágrafos ilustrando estas verbas.

Eurynebria complanata, o carabello das mareas, é un curioso animaliño que vive nas plaias e areeiros, xusto entre as lindes da marea agachado frecuentemente entre as madeiras, xebras e mougada diversa que deixa o mar na liña da area. Dise por iso dela que é halófila, con gusto polo saliño, e mesmo chega a figurar nalgunha ca outra guía de animais mariños. Con toda a razón. É de habitos fundamentalmente noturnos, horas nas que sae a cazar o seu alimento favorito, Talitrus saltator (a pulga brincadora das plaias que antes dábase por millós en cada areeiro e hoxe faise tan rara de ver). No verán, outra orixinalidade, suspende as súas actividades e mantense en estivación, son por iso os meses de inverno os mellores para poder ver a este fermoso, orixinal e escasísimo coleóptero, da familia dos cárabos e do xénero nebria.

Eurynebria complanata, extende, ou extendía, as súas poboacións, polas plaias mellor conservadas dunha ampla zona xeográfica paleártica que vai dende Irlanda e o sur da Gran Bretaña, ata as costás africanas do Magreb e as mediterráneas occidentais. Ano a ano baixando alarmantemente as súas poboacións, chegando a extremos críticos e en casos inviables xa ecoloxicamente. As causas hainas que buscar nas alteracións dos hábitats nas plaias e nos marouzós: a moderna limpeza sistemática dos achegos do mar, tantas veces por mecanización agresiva e profunda, provoca non só a eliminación física de exemplares senón a desaparición das posibilidades de mantenimento das poboacións de Talitrus saltator, a pulga da plaia, o seu alimento favorito, e asimesmo a imposibilidade de atopar madeirames vellos: os seus acobillos perante as lucidas horas do dia.

Na Galizia tense constatado xa a diminución brutal dos efectivos poboacionais do carabello da marea. A asociación naturalista ANABAM, do Baixo Miño, leva unha década estudándoio nas plaias galegas de Camposancos e da Garda e nas portuguesas de Vilanova de Ancora, constatando o seu declive incuestionable; o que os moveu a solicitar a súa inclusión no catálogo galego de especies ameazadas, sendo rexeitada a súa petición, (incomprensiblemente se un pensa en termos ecolóxicos, comprensible se un decide en termos de posibilidades de turismo especulativo) por parte da Dirección Xeral da Natureza, recién estreada no novo goberno galego.

Tamén o grupo naturalista HABITAT ten encetado no ano 2009 unha investigación de campo nas plaias da Costa da Morte.

Ao noroeste do Noroeste teño prospectado os areeiros de Morouzos, en Ortigueira, A Madalena en Cedeira, de Vilarrube en Vilarrube, O Rodo e o Baleo en Pantín, e A Frouseira en Valdoviño. Arestora só tiven a sorte de poder velos en Morouzos e Vilarrube. Sempre moi poucos exemplares: 4 en Morouzos o ano pasado, 7 en Vilarrube, hai uns días, pero que están na liña de escasez dos atopados noutras areas galegas. Pero cando menos aínda se pode dicir que nas nosas plaias agáchanse, sobrevivindo malamente, algúns dos últimos, ogallá que non derradeiros, carabellos das mareas.

Fállanme dende logo moitas plaias e recantos por visitar onde sospeito que esta nebria poida ter os seus niños ecolóxicos e poida aínda andar vivindo tan rufa e resalada coma noutra hora calquera. A plaia da Concha, a de Fornos, as plaias de Loira, a de Santa Comba, a de Doniños, a de San Xurxo, a costa de Lobadiz e Punta Penencia ou as marxes interiores do complexo intermareal do Río Mera, son lugares onde non percurei a presenza do carabello da marea.

De certo nalgúns outros currunchos do noroeste do Noroeste ten que andar cazando pulgas este fermoso caraboide que se non lle quixésemos arrimar outro mérito sempre poderemos dicir del que foi o inventor do código de barras xa que se acredita que non hai dous pares de élitros iguais.

E nada máis por hoxe. Desexando que os galanos das gracias dos días enchan as horas do voso vivir, voume mandando fóra agradecendo coma sempre que me deixedes seguir escribindo para vós.

Apertiñas, totus meus.

Nota marxinal: Ana M. Campos Gómez e Francisco Novoa Docet, publican en 2006 e dentro do Servizo de Publicacións da Universidade de Compostela, Los Carabidae de Galicia, Catálogo, Distribución y Ecología, ofrécendose nel os datos de exemplares recollidos nas plaias galegas que serían estes: Corrubedo, 6; Laxe, 1; Louro,1; Cabalar, 4; Coira,1; Esteiro,1; Traba,4; Illa de Arousa, 1; e Illas Cies, en días diversos: 5, 5, 4, 1, 1. As cantidades prospectadas ao noroeste do Noroeste están en liña, como dixemos, coa rareza xeral das plaias galegas.

As citas previas de exemplares desta especie que veñen explicitadas, non inclúen nen a Morouzos nen a Vilarrube: así coa publicación desta entradiña complétase e amellórase en algo o mal coñecido catálogo de distribución da Eurynema complanata nas plaias galegas. Algo é algo.

Deixo uns aghegos que han de completar as moi coreñas informaciós que van inclusas nesta entrada:

A páxina da ANABAM, Asociación Naturalista do Baixo Miño, da mellor información enrede sobre o carabello da marea: http://www.anabam.org/eurynebria_complanata.html

Para saber de insectos en xeral:
http://entomologia.rediris.es/introento/08cuantos_insectos_existen_en_la_p.htm

Para o caso irlandes:

http://www.jstor.org/pss/25537679

Un estudio monográfico de moito interés sobre as poboacións francesas e italianas, vai en inglés:
http://rchn.biologiachile.cl/pdfs/1996/4/Colombini_&_Chelazzi_1996.pdf

Sobre a Sexta Extinción, o artigo da Wikipedia:
http://es.wikipedia.org/wiki/Extinci%C3%B3n_masiva_del_Holoceno#Extinciones_prehist.C3.B3ricas

E tamén este outro:
http://www.biodiversidadla.org/content/view/full/44353

Mañanciñas nos marouzós.

Nos marouzós de Vilarrube, que o día naceu achumbado e pingueiro e non daba para subir á serra, nen para irse moi lonxe. Nen ganas que había.

Para salearse ao pé da marea, baixou do seu refuxio cósmico no Val de Moeche o meu ben querido amigo Xosé Manuel Pita, ecoloxista, gran coñecedor de toda caste de árbore e home bó e xeneroso. Trouxo uns péxegos pavías da súa horta ecolóxica que me refrescaron os recendos e sabores, perdidos nun expositor de supermercado, da froita dalgún tempo.

Aínda na casa, mirei a esta diminuta araña, un xysticus ?, almorzando un moi saboroso verme. Íao chuchando pouco a pouco, deixando a cabeza para o último. Vai xa pola metade. Que lle aproveite.

No areeiro as Centaurium litorale, hoxe abondosísismas, regalan a súa doce beleza salvaxe por todos os currunchos e cómaros. Da gusto ver as campeiras cheas, sonrosándose, cos pés ergueitos da centaurium inzando a terra, a area, da ledicia venturosa das súas cores tenras.

O ourego, Origanum vulgare, recende ao pasar pola súa beira, aínda non se lle roza ou se abanea. ¡ Qué gusto velo levantar polo medio das herbas longas, esgrevias, renacidas no solar recuperado do Sistema Dunar de Vilarrube !. Invadido que fora polos excampistas caraduras. Graciñas, señora Narbona, os meus respetos señor Rafael Eimil.




Andan a deixarse ver as Crhysoperlas carneas, co seu corpo verdazul e as súas alas verdescentes, portando a tranquilidade dun día griseiro e calmo, que ven abrindo, misteriosamente, de vendabal. Parece querer rolar.


Gardado e pendurado dunha bágoa, Briza máxima, un himenóptero, paréceme un escólido e ao mellor do xénero colpa, repousa e de paso asexa, todo canto vai e ven que poda ser gastronómico. A min non me considera comestible. Non estou bon, se coñece.

Linda e para min descoñecida umbela, froitada nun candeeiro de vélas púrpuras, atractivas, que tiran da ollada e levan o ollo a súa beira, querendo desenlorar o aquel da súa beleza antes ca súa exacta descripción científica.

Aí ficaría a miña ollada cravada se non fose o vento das horas que te leva, sen un querere, coma leva ás areas da plaia, de marouzón en marouzón, de herba en herba, de bicho en bicho.

Ata o pé mesmo deste verme, que qué bolboreta será, acordando no alto dunha alta malva, coa folla toda xa papada, despreguizándose na mañá, lento e lene, despreocupado do ollo negro e enorme da miña vella Lumix que logo non chega a enfocalo medio regular.

No mesmo pé de malva, toro abaixo, a uhna parella de Pyrrhocoris apterus, arrequécelles o traballo reproductivo. En Vilarrube son fáciles de ver, sempre que haiba malvas. A Malva arbórea, tiña excelentes exemplares, sobrevivindo cerca do aparcadoiro: ata o ano pasado.

Párome a fotografar este espléndido exemplar de Reichardia gaditana, floreando fora de tempo, conformando un modelo de explosión natural: uhna idea, deliro, do bing bang primixenio.

E ao seu lado, sobrevivindo da invasión rastreira e aplastante da grama americana (dáse coma grama, dise) que se extende imparable sepultando toda canta outra planta  se da no areeiro, catro talos de Ophrys apifera locen, chufonas, as súas últimas flores do ano. Ao mellor da súa vida. Da grama, Stenotaphrun secundatum, dependen. En Vilarrube hai un grave problema coa grama: hai zonas amplas onde nada deixa medrar.




Un Cteniopus flavus anda a pacer pola superficie da umbela dun Daucus carota, hoxe vénse pouco: gustan máis dos días soleados para se deixar ver nas mañanciñas do vrao.

Se non vén o sol, andan agochados debaixo do parasol, entretecidos coa mesta ramallada miuda. Aí hai que mirar para saber deles.

No capullo dunha Reichardia gaditana, arriba alumbrou a súa flor, os Lygaeus equestris afaénanse en darlle continuidade á súa carga xenética; e tan o qué tal que estaban, por certo.

Nas areas da primeira liña de vexetación do sistema dunar, Cakile maritima e Honkenya peploides sobranceiramente, vése mover un pequeno bichiño, abrelado e escorrentado pola enorme humanidade da miña sombra...

... é uhna ninfa, unha noviña vaia, e non anda soa, hai outras. Ao meu parecer son inmaduros, ao mellor de primeira muda, de Euridema oleracea, pois os imagos, os adultos feitos vaia, andan en todos os pés de Cakile maritima.

Presumindo de librea de xastre elegante, que falta lle ha facer na competencia, sempre dura, de conseguir compaña pracenteira. Este é o tempo, para as Euridemas tamén, de se emparellar.

E a iso andan polas pólas e as flores das Cakiles, en cada planta a tres e a catro parellas. A primeira liña de vexetación da plaia de Vilarrube é nesta mañá de xuño un festival do amor libre. O amor nos marouzós: un clásico ao noroeste do Noroeste, ben o saberedes.

Os abellós, dos pouquísimos insectos que se ven voar todo o inverno, tamén voan no verán. Este exemplar era grandísimo, dos máis da miña vida. Arríscome a dar a especie: Bombus terrestris lusitanicus.

Pero non me arrisco con este abellonciño pillado ao vóo: non son quen de determiñalo. Agradeceríanse suxerencias. Mirade cómo, para non o perder, apreta o pole coas patas no intre de botarse a voar.

 

As amplas e abertas superficies das inflorescencias das umbelíferas, son un territorio estimadísimo por grande cantidade de insectos que usan delas como pousadoiro, para paceren ou coma trampa de caza. Así o fai de cotío a araña-cangrexa, Misumena vatia, quen, agochada, agarda aos inxenuos e incautos bichiños. Neste caso un díptero.

Inquedo, áxil e aqueloutrado, este fermoso saltón, ao meu parecer un Chortippus sp., non me deixou facerlle uhna foto con xeito. Mágoa, era ben bonitiño e non o tiña na miña collección de cromos de ortópteros. Conformarémonos de momento con este desleimado rexistro.

E para despedirse de min e deixarme bó sabor de boca, a mañá puxo diante dos meus ollos, tamén da óptica da miña compacta, este fermoso e pouco visto crisomélido, uhna crhysolina, con moitas probabilidades a fantástica Crhysolina fastuosa. Falta a revisión dos especialistas.

E por aí foi rematando a mañá, uhna xornada de fotos coma outra calquera. Resta ainda baixar as fotos ao computador, ordenalas, clasificar as que se podan, escoller algunhas para facer esta entradiña, preparalas para internet, redactar este texto, pelearse co pedestre tratamento de textos de blogger e confiar, finalmente, en que algún de vós as chegue a ler.

Se de algún modo vos gusta, e pasa o tempo sen sentilo, e, se aínda por riba, algo máis se sabe, os días que ocupo entretenido en facer chegar a vós un alento da pequerrecha vida salvaxe, irá moito mellor empleado.

Quedo con vós, moi agradecido, miñas e meus.

 

Apertiñas.