XARDÍN ABERTO A TODOS; PECHADO A MOITOS. O meu pequeno mundo non é público, é un espazo privado aberto en público. Ninguén che manda leelo; ninguén cho prohibe. AVISADO VAS.
Amosando publicacións coa etiqueta Marmeas do Rodo SOS. Amosar todas as publicacións
Amosando publicacións coa etiqueta Marmeas do Rodo SOS. Amosar todas as publicacións

sábado, 18 de decembro de 2010

...SOS...MARMEAS DO RODO...SOS...



O 3 de abril pasado, zoupábamos ao espazo bital (de bites, non de vidas, que tamén) unha chamada de alerta (http://costaartabra.blogspot.com/2010/04/sos-marmeas-do-rodosos.html) sobor da situación dramática que andaba a sofrir a colonia de Corema album (marmeas ou camariñas) ao estar sendo sepultada pola destemida medra da Smilax aspera (silva do mar ou silvamar) que se favoreceu artificialmente pola construción da pista que fende o Sistema Dunar, os marouzós, de banda a banda.

Advertíamos da situación dramática que andaban a sofrir a grande maioría das matogueiras de marmea, a piques moitas delas de desaparecer, en casos temiámonos algunhas xa afogadas, e tan só un reducido número de catro andaban daquela ceibes do apretuxamento da silva do mar.


Levo indo persoalmente a visitar a colonia de marmeas cunha certa regularidade dende hai tres anos. Informara xa o "Ao noroeste do Noroeste" da súa presenza e valor nunha entrada (http://costaartabra.blogspot.com/2009/02/camarinas-marmelas-de-pantin.html), o día 9 de febreiro do 2009, case dous anos van. Xa que logo penso estar en condiciós de poder acreditar que de seguir o ritmo expansivo que a silva do mar anda a presentar, nos prósimos tres anos pode desaparecer a metade das matogueiras de Corema, quedar a outra metade en situación crítica e encetar a seren inzados os pés que até o de agora andan libres da praga, que como tal hai que considerar o desmadre artificioso da Smilax aspera.

Afortunadamente hai una raio de esperanza. A mensaxe de socorro lanzada dende este bló non se perdeu no infindo espazo enredado e baleiro da internete. Un lector do bló, un deses que son o arruallo de calquera, Miguel Serrano, membro do departamento de Botánica da Facultade de Farmacia de Santiago de Compostela, investigador que pesia a súa xuventude ten xa un importante curriculum de logros e achádegos, deu en recoller o SOS que lanzáramos e fixo as xestiós pertinentes perante dos organismos oficiais.



Solicitouse dende esas instancias da Xunta, presididas por Suso Santamarina, e para poderen actuar, un pequeno informe da situación. A 15 de decembro do 2010 presentouse no departamento conseguinte unha "Solicitude de intervención medioambiental na Plaia do Rodo, parroquia de Santiago de Pantín, Concello de Valdoviño" con motivo de "ameaza á conservación da poboación de camariñas". Nela temos postas fundadas esperanzas de conseguir unha actuación oficial eficiente e rigorosa, que conceda oportunidades de futuro á valiosa colonia de marmeas da Plaia do Rodo.


A solicitude, aparte de Miguel Serrano, vai avalada coa sinatura de tres dos máis importantes botánicos da Galizia: Roi Carbajal, Santiago Ortiz e Juan Rodríguez Oubiña. Aí é nada. O noroeste de Noroeste estará en débeda sempre con eles. Non en balde dannos a coñecer, describíndoas por vez primeira, entre outras á Centaurea borjae e á Crepis novoana. Que tan eminentes coma prestixiosos botánicos, de campo e laboratorio, cimeiras da investigación galega, defendan coa súa presenza esta solicitude debería de facer reflexionar e actuar as autoridades medioambientais.



No capítulo de antecedentes da solicitude aclárase que Corema album (a marmea, a camariña), é unha especie botánica con pouca presenza na Galizia, territorio onde acada, precisamente no Rodo, o seu límite norte de distribución natural.


Asimesmo dise que se ten constatado historicamente unha progresiva regresión e diminución dos números de exemplares da de por si coreña poboación galega.

Obsérvase que se certamente non está incluída no Catálogo Galego de Especies Ameazadas (Decreto 88/2007) si figura entre as especies de interese relacionadas sempre dentro dos espazos protexidos galegos, e que como tal a considera a mesma Xunta de Galicia nas súas propias publicacións.


Lémbrase que a comunidade vexetal que conforma Corema album está tipificada polo Ministerio de Medio Ambiente como Hábitat de Interese Comunitario no anexo I da directiva 92/43 da Comunidade Económica Europea.

Déixase anotado tamén que o IPCC (Panel Intergubernamental para a Mudanza Climática) recomenda ás administraciós competentes que extremen as precauciós sobre as poboaciós finícolas de especies importantes cara a conservación da biodiversidade, caso das marmeas do Rodo, que, díxose, son o límite norte mundial de distribución natural.

E finalmente recórdase que a poboación de Corema album do Rodo é actualmente moi cativa, non máis de 20 exemplares; que se ten constatado a diminución do número de exemplares e que a actual poboación está a sofrir nos últimos anos a seria e agresiva ameaza da Smylax aspera.

Relátase tamén como a apertura da pista que fende o marouzón de banda a banda, modificou as condiciós microclimáticas, establecendo unha protección que mitiga a influenza do vento avrego e provocou a devexetación, compactación e nitrificación das zonas colindantes o que lle ofreceu á silva do mar a posibilidade de actuare como especie oportunista, acadando un crecemento desmesurado que deu en formar sebes e silveirós cobrindo e afogando ás especies circundantes.

Exponse o feito incuestionable de que entre as poboaciós máis afectadas está a de Corema album, da que só 4 exemplares están libres da silva do mar; que a grande maioría presenta un alto grao de afección e que moitos outros están practicamente afogados, incapacitados para un crecemento vexetativo normal e amosando tan só uns poucos e desmedrados gromos.


É por todo canto vai exposto, polo que os asinantes da solicitude requiren ao Servizo de Conservación da Biodiversidade, dependente da Consellaría de Servizo Rural da Xunta de Galicia unha actuación urxente sobre as poboaciós de camariñas da Plaia do Rodo.

Expoñendo finalmente a opinión de que tal actuación debería incluir unha poda urxente e coidadosa das sebes de Smylax aspera alí onde estea a afectar as matogueiras de marmeas. ( E, amplío eu, como se pode apreciar nas imaxes, tamén as de Ossiris alba)
Que debería de facer un seguimento continuado da evolución das poboacións, sexa para certificar a persistencia do problema ou a súa erradicación definitiva.

Que se debería restrinxir o paso das persoas por entre as matogueiras de camariña, co obxectivo de evitar a compactación do solo e a alteración do hábitat. (Engado eu que ao mellor para evitar o roubo: teño documentado graficamente a desaparición dun pequeno pé de Corema album).

Que sería conveniente a instalación de paneis informativos que socializasen e fixesen comprensible a importancia ecolóxia das marmeas do Rodo e do seu Sistema Dunar, tanto per se, canto por seren o límite setentional de distribución mundial de Corema album.

E finalmente que se avalíe a medio prazo a capacidade da especie para manter a súa capacidade competitiva e a viabilidade das súas poboaciós, tomando as medidas oportunas que garantan a súa pervivencia, e aínda a súa capacidade de aumentar efectivos.
Velaivén un raio de esperanza, xa dixen, para as marmeas do Rodo. Agardemos agora que do sentido ecolóxico da administración actual (que xa ten demostrado o seu acerto na Costa Ártabra erradicando o carpobrotus e pelexando duramente coa cortaderia) saia a decisión, que sería sabia, de protexer as camariñas do Rodo.

Teño para min que coa simple análise visual en directo da situación no Rodo de calquera das autoridades responsables, aínda máis que coa solicitude de actuación, moveríanse as conciencias políticas necesarias coa celeridade que o caso require.
De non poder ser, aí quedan esta xeira de imaxes tomadas neste presente mes de decembro. Agardo que poidan ser suficientemente explícitas, pesia ao pouco talento do autor.
E queda a cousa acó.
Mil gracias mil a todos, pro moi especialmente aos eminentes profesores e investigadores do Departamento de Botánica de Facultade de Farmacia da Universidade de Santiago de Compostela, Roi Carbajal, Santiago Ortiz, Juan Rodríguez Oubiña e moi especialmente a Miguel Serrano, de quen naceu esta iniciativa protectora e garimosa para as marmeas do Rodo que devén en ser un raio de esperanza, portador da raiola de luz necesaria para vivificar as esmorrentes camariñas de Pantín.
Non teño dúbidas que así ha de ser.
A mandare.

sábado, 3 de abril de 2010

S.O.S.... marmeas do Rodo...S.O.S.

Quixera expoñer á vosa opinión o caso dunha singular e desigoal liorta botánica que está a se producir nas dunas fósiles da Plaia do Rodo e ameaza con acabar en pouco tempo coa valiosa e escasa colonia de marmeas -camariñas en noutrures- que neste areeiro noso estabrecen o límite norde mundial de distribución.

O caso é que unha destemida proliferación da silva do mar, Smilax aspera, (favorecida pola non moi vella construcción do paseo e pista que fende o Sistema Dunar do Rodo de banda a banda, e alí mirando a sur e gardada do norde mareiro xa criou mestas sebes), anda asoballando e afogando a toda canta outra forma vexetal medra ao seu redor.


Toxos, loureiros, piñeiros, e outras herbas, vense impotentes para impoñerse ás numerosas, finas e longas pólas -poden acadar máis de 14 m-, deste arborico gabeador, fornecido de guenllos, armado de espiñas e defendido por follas acoiradas, brilantes e duras, inmunes as rozaduras das espiñas alleas, e dotado, para maior perigo da veciñanza, dunha grande capacidade de medra.

Smilax aspera, a silva do mar, é planta moi coñecida (aínda que na Galizia só aparece nalgúns areeiros do norde e en ningún outro coa forza, a mestura e o desmedre con que se presenta na Plaia do Rodo), da que se obtén a partir das súas raíses a moi coñecida zarzaparrilla. Presenta unas lindas flores brancas que froitan nunha baia vermella que negrea ao madurecer e dende logo é unha interesante especie, pouco abondosa na Galizia, que desgraciadamente anda a sepultar e afogar á valiosa, e pouca, presenza da Corema album na Plaia do Rodo de Pantín.

As marmeas, camariñas se preferides, son xente dun crecimento lentísimo, (calcúlase que tan só 1cm por ano), incapaces per se de ofrecer algunha alternativa viable de sobrevivencia ao asoballamento da smilax. De feito a observación das medras novas das marmeas afectadas polo ataque da silva do mar ofrece polas desmedradas, frouxas, cun crecimento esaxerado para a especie, con claros síntomas, na miña inorante opinión, de estrés botánico, nun intento desesperado das marmeas por buscar uhna saída á morte certa por aplastamento que lle anda certificando o abrazo afogador dos guenllos da silva do mar.


As desmedradas medras da silva do mar, que xa advirtíramos na anterior entrada sobre as marmeas, son arestora, só un ano despóis, un gravísimo perigo para a súa supervivencia. Se o actual orde de cousas continúa, e o laissez faire se xunta o deixar xear a práctica totalidade das marmeas do Rodo desapareceran en cousa de poucos anos.

Velaiquí o obxeto desta entrada: dar a coñecer esta situación e abrir un debate sobre a comemencia ou non de iniciar unha actuación, que non poderá ser outra que a poda racional e liberadora das longas pólas da silva do mar, que lle permitan e posibiliten ás camariñas unha existencia futura na Plaia do Rodo.

Quede claro a miña absoluta predisposición favorable a que os organismos pertinentes enceten canto antes un labor de desbroce da Smilax aspera. Teño escoitado xa a opinión en privado dalgún amigo asegún a que non hai nada que facer, que debemos deixar a Natureza seguir o seu decurso, xa que toda intervención humana é, no fondo, perxudicial e pouco proveitosa.




Obviando o feito de que a palabra "toda" é excesivamente grande para ser verdade, convirá dicir que o crecimento inusual, moderno, da silva do mar foi propiciado por unha intervención humana: a fendecha anchísima da pista e paseo da que xa falamos e que lle concedeu a Smilax unhas condiciós biolóxicas humanizadas e inesperadas de abrigo e protección que deron inxirada a un crecimento destemido e perigoso. Na miña opinión o desmedre da smilax é causado por unha actividade humana que non poido prever todas as súas consecuencias.

Por outra banda a smilax xoga con vantaxe: o seu crecimento rapìdísimo contrasta co lentísimo da marmea e ofrécelle a esta moi poucas posibilidades de sobrevivencia. Pola contra, máis que se podasen a fondo as medras da smilax o seu status poboacional non habería de resentirse, tanta é xa a súa abundancia e mestura, contraposta coa rareza dos pés de camariñas: non chegarán as dúas ducias.

As imaxes que acompañan esta entrada parécenme máis elocuentes e descriptivas que nengunha das miñas prosas. Fique así pranteada a cuestión. Que é urxente.



Saibase: as marmeas do Rodo están sendo afogadas pola silva do mar. Se practicamos o deixar xear e nada facemos o número de pés viables de Corema album reducirase unicamente a aquelas dúas ou tres matogueiras un pouco alonxadas, polo de agora, das longas e espiñentas polas da Smilax aspera. Pero deixa, que xa.






Agradecido, miñas e meus.











Estes achegos para máis saber da silva do mar.

http://es.wikipedia.org/wiki/Smilax_aspera

http://www.asturnatura.com/especie/smilax-aspera.html

http://www.anthos.es/v22/index.php?set_locale=es

domingo, 8 de febreiro de 2009

CAMARIÑAS: MARMEAS DE PANTÍN


Corema album (a camariña si es de Camariñas, a caramiña si es do Caramiñal, a camarina se es de Cádiz, a marmea se es de Marnela), ten na nosa bisbarra, de que eu saiba, uhna soa poboación de moi poucos exemplares no Areal do Rodo, Pantín. Coñecida de todos os naturalistas e descoñecida pola xente, sobrevive malamente case asfixiada pola vexetación circundante, (toxos, tamus, silveiras), nunhas precarias condiciós medioambientais que, si non se toman medidas de protección e melloramento, aseguran a súa desaparición.
Album é a única especie do xénero corema, pertencente a familia das empetráceas, e ten as súas poboacións repartidas exclusivamente nas costas ibéricas atlánticas e nas Illas Azores. Só nas plaias andaluzas e no sur de Portugal ocupa espacios continuados; asegún sube ao norte vaise rareando e as colonias aparecen cada vez máis ailladas e mínimas. (No SO de Francia hai uhna poboación naturalizada, non autóctona). Así esta ducia, ao mellor escasa, de pés de camariñas que sobrevive en Pantín sería a colonia de coremas que representaría o seu límite norte natural de distribución mundial. Uhna reliquia. Outro tesouro ártabro.


A camariña é un arborico pequeneiro de non máis de 1,5 m de alto, dioico, ( quere dicir que ten pés masculinos e fimininos), con polas moi ramallentas de cortiza enrrugada e pardosa. Seméllase moito no porte a uhna uz.
O froito é uhna drupa pequerrecha, comestible, de sabor acedo que sen madurar é parda e madurecida vólvese branca. Marmeos chámanlles os nativos de Pantín e con el facíase licor, con tarraxe ou caña. Mellor que non se faga.
As extremas dificultades de reproducción desta planta de crecemento lentísimo, ( ¡ só 4cm en 4 anos ! ) fan que necesite de todas as sementes posibles para que os seus axentes dispersadores naturais ( gaivotas, páxaros, lagartixas...) conquiran os espazos de enraizamento suficientemente aillados que lles asegure a mellor protección contra os perigos que a amenazan nos dez primeiros anos de vida: as secas, os herbívoros e ...as pisadas humanas.



Esta resistente familia de marmeas pantinesas, un legado biolóxico dando as últimas boqueadas, espera da nosa especie a sabiduría natural que lles devolva o alento e lles asegure o respeto do dereito a seguir vivindo na súa terra : a Plaia do Rodo. Ao fin e ao cabo elas estaban antes que nós, pero ao mellor esperan moito: somos humanos.
(Homo sapiens, chamouse o soberbio a si mesmo. Homo ignorens, si soubera.)



Gratia plena a todos vós,
( miña posible media ducia de lectores e outra media de miradores)

Despós de data: Visitei, logo de ter publicados estes comentarios sobre as marmelas, a colonia da Plaia do Rodo, o sábado día 14 de febreiro. Afortunadamente ao seu redor non vin tanta silveira como lembraba pero sí moito máis Smilax aspera. Desgraciadamente, un pequeno pé de corema que tiña xa unha cuarta de altura e que medraba un pouco apartado do grupo principal, encetando a formar uhna nova colonia, desapareceu. Seguramente roubado e transterrado por un humano ( ¿ quen se non? ) que de seguro o ten nalgún chalet coa vaga disculpa naturalista de " a ver se se me da no meu xardín". Imaxinoio eu, que por vello algo vou sabendo de bestas.
Despós de data: Antón Cortizas ven de sinalarme cun correo electrónico de data de 18 de febreiro que o nome correcto que se lles da en Pantín é marmeas e non marmelas. El, que é residente en Pantín e de quen eu teño aprendido o nome, ben se ve que sen moita atención, sabeo ben. O caso é que marmelas é o nome que se recolle na páxina especializada ANTHOS, como sinónimo de Corema album. Iso levoume a confusión. Marmelas e marmeas son nomes ambolos dous correctos, pero en xusticia marmeas é o nome que se lles da en Pantín e por iso a día de hoxe cámbeo, agradecéndolle a Antón a súa exacta corrección, que non fai máis que ir na liña deste bló: sempre, antes que outras, as nosas voces do noroeste do Noroeste